Helm de Laat

queer q. l.


 

Queer History


Queer history is geschiedschrijving vanuit een roze perspectief. Meestal gaat het er daarbij om de verborgen geschiedenis van homoseksualiteit weer aan het licht te brengen. In de Canon, de officiële geschiedenis, van Nederland komt homoseksualiteit nauwelijks voor. Dat geldt ook voor de Canon van Nijmegen. Ik heb me ten doel gesteld dat te corrigeren. Nu ja, voor Nijmegen dan toch.

In Nederland wordt queer history nauwelijks beoefend. Dat komt vooral omdat queer history voor zichzelf ook een emancipatoire taak ziet: geschiedschrijving is niet waarden vrij en elke geschiedenis heeft ook een sociale betekenis. Zo probeer ik bewust een verband te leggen tussen mijn historisch onderzoek, de maatschappelijke betekenis ervan en de mogelijkheden die dit onderzoek opent voor het werk van de hlbtq beweging. 

 

51e Canonkast

Nijmegen is de oudste stad van Nederland en wil dat graag weten ook. De stad heeft zijn eigen geschiedenis laten schrijven. In drie kloeke delen. Daarin komt homoseksualiteit nauwelijks voor. Wat erin staat is gebaseerd op onderzoek vanuit de hlbt beweging zelf. In de Canon van Nijmegen komt homoseksualiteit er nog bekaaider vanaf. In het Nijmeegse Huis van de Geschiedenis wilde men verhalen vertellen die in de officiële geschiedenis van de stad onderbelicht waren gebleven. Dat deed men middels een expositiemeubel: de 51e Canonkast. Het Cultuur Historisch Project Bureau Nijmegen vroeg me een van de eerste kasten in te richten met resultaten uit mijn onderzoek. Dat was voor veel mensen een eye-opener en smaakte naar meer. 


Tuffen Kazen Klemen


Foto: Laurens Zevenbergen

In 2013 werd samen met medewerkers van Huis van de Nijmeegse Geschiedenis de expositie Tuffen Kazen Klemen georganiseerd. Zij gaf een beeld van 2000 jaar roze geschiedenis van Nijmegen. Er werd aandacht besteed aan bijna 1900 jaar verborgen geschiedenis en ongeveer 100 jaar strijd tegen onderdrukking en voor emancipatie. Ruim 4000 mensen bezochten de expositie. 

Onderdeel van de expositie was een 4 meter hoge fotowand samengesteld door Bureau Fotografica. Van deze wand kunnen fotomontages besteld worden in verschillende formaten. 

Tuffen betekent blozen, kazen is zoenen en klemen is vriendje zijn met iemand. Het zijn woorden uit een geheimtaaltje dat rond 1915 al gesproken werd op het internaat Canisius in Nijmegen. Zo probeerden leerlingen te ontsnappen aan het toezicht van de paters. Het taaltje werd rond 1965 nog op school gebruikt.   

 

Roze Geschiedenis

Met An Stalpers en Ineke Duursema (Fotografica) en in coöperatie met Lesbisch Archief Nijmegen werk ik nu aan een site voor het project School's Out. Deze site kan gebruikt worden in het geschiedenis onderwijs, bij het maken van werkstukken of bij het organiseren van activiteiten door en voor glbtq's op school.  De site www.rozegeschiedenis-nijmegen.nl is inmiddels in de lucht en wordt voortdurend aangevuld met nieuwe verhalen en ontdekkingen. 

Ontwerp: Ineke Duursema

Stadswandelingen


 

Jaarlijks geef ik ook enkele stadswandelingen langs historische locaties in het centrum van Nijmegen. Dan vertel ik verhalen uit de verborgen roze geschiedenis van de stad. Er zijn wandelingen gemaakt die een beeld geven van 2000 jaar geschiedenis. Van deze  algemene wandelingen zijn er enkele met extra aandacht voor de geschiedenis van jongeren of vrouwen. Ook zijn verschillende thematische wandelingen beschikbaar: de sodomietenvervolging van 1730, een wandeling door de Nijmeegse letteren, een wandeling door het donkerbruine Nijmegen van de jaren dertig. Een speciale wandeling Queering Art voert langs sculpturen in de openbare ruimte en onderzoekt beeldvorming rondom normaliteit en diversiteit.  Een aparte folder leert meer. Wandelingen op maat zijn mogelijk. Meer info: info@queerculture.nl. 


 

 Foto's: Frans Eppink, Bregje Jaspers, Laurens Zevenbergen en Norbert Steinkamp.