Helm de Laat

queer q. l.

Das Lila Lied




Dodenherdenking

Sinds 1975 wordt tijdens de dodenherdenking namens "homoseksuele mannen en lesbische vrouwen van Nijmegen” een krans gelegd. Namens de hlbtq beweging leggen steeds twee en telkens andere vertegenwoordigers bloemen bij het monument op het Trajanusplein. Deelname aan de dodenherdenking was ooit zeer omstreden. In1970 werden homo's die aan de dodenherdenking op de Dam deelnamen met harde hand verwijderd. In Nijmegen werd de krans van de beweging in die tijd steevast vernield of verwijderd. 


Dat homoseksuelen ook door de nazi's vervolgd werden was in "vergetelheid geraakt". Om hen van andere gevangenen in de concentratiekampen te onderscheiden moesten homo's roze driehoeken op hun kleding dragen. Ongeveer 10.000 homo's werden in kampen vermoord. Zowel in Duitsland als Nederland ging de onderdrukking van homoseksualiteit na de oorlog gewoon door. De verhalen van homo's in de kampen werden genegeerd maar ook de rol die homo's en lesbische vrouwen in het verzet gespeeld hebben werd verzwegen. Deze verhalen werden herontdekt toen jongeren uit de hlbt beweging in de jaren 70 en 80 zelf onderzoek gingen doen. Maar ook nu wordt er weer getornd aan deelname vanuit de hlbt-beweging aan de Dodenherdenking...

  

Van af de oprichting geeft het roze koor Cantus Obliquus een gratis toegankelijk herdenkingsconcert. Jarenlang werd dit concert afgesloten met het zingen van dit lied. Dit is een van de oudst bewaarde uitvoeringen door het orkestje van Marek Weber. Een jaar eerder schreef Kurt Schwabach de tekst en droeg die op aan Dr. Magnus Hirschfeld een van de voormannen van het Wissenschaftlich Humanitäres Komitee, de eerste homo organisatie ter wereld, die zijn hoofdkwartier had in Berlijn. 


"Das Lila Lied": 


Was will man nur? Ist das Kultur,
daß jeder Mensch verpönt ist,
der klug und gut, jedoch mit Blut
von eig'ner Art durchströmt ist,
daß g'rade die Kategorie
vor dem Gesetz verbannt ist,
die im Gefühl, bei Lust und Spiel
und in der Art verwandt ist?

Und dennoch sind die Meisten stolz,
daß sie von ander'm Holz! Wir sind nun einmal anders als die andern,
die nur im Gleichschritt der Moral geliebt,
neugierig erst durch tausend Wunder wandern,
und für die's doch nur das Banale gibt.

Wir aber wissen nicht, wie das Gefühl ist,
denn wir sind alle and'rer Welten Kind,
wir lieben nur die lila Nacht, die schwül ist,
weil wir ja anders als die andern sind. Wozu die Qual, uns die Moral
der Andern aufzudrängen?
Wir, hört geschwind,
sind wie wir sind,
selbst wollte man uns hängen.
Wer aber denkt,
daß man uns hängt,
den müßte man beweinen,
doch bald, gebt acht,
wird über Nacht
auch uns're Sonne scheinen. Dann haben wir das gleiche Recht erstritten,
wir leiden nicht mehr, sondern sind gelitten!


Berlijn-Nijmegen


In de jaren 70 ontstonden veel contacten met de Schwulen Bewegung in Berlijn. Hechte vriendschappen ontstonden die soms ook tot bijzondere activiteiten leidden. Enkele leden van Dubbelzang, een dubbelkwartet dat uit het koor voortkwam, gingen zelfs een piano halen in Berlijn en sleepten die de trappen van Villa Lila op. En voor hen dook een Berlijnse Archivtunte ook de tekst van het Lila Lied op uit hun collectie. Zo is het Lila Lied in Nijmegen aan een tweede leven begonnen.

Wil je meer lezen over de Roze Driehoek. Struin over het net of download hier een overzichtsartikel.